Saltar al contenido
Mi panel Acceder

Reflexión sobre a lingua · 5.º de Primaria

Formamos palabras: prefixos, sufixos e compostas

Sin empezar
0/10 ejercicios

Objetivo

Ao rematar saberás formar palabras novas con prefixos, sufixos e composición, e recoñecer familias léxicas.

En pocas palabras (lectura fácil)

Para madres, padres y tutores (1 minuto)

Explicación

Moitas palabras fórmanse a partir doutras. A parte que leva o significado principal chámase lexema ou raíz: en *panadeiro*, o lexema é *pan*.

Os prefixos van diante do lexema e cambian o seu significado: des- (desfacer), in- ou im- (inútil, imposible), re- (reler) e pre- (prever).

Os sufixos van detrás: -eiro/-eira forma oficios e árbores (carpinteiro, pereira); -aría forma tendas (zapataría, panadaría); -iño/-iña forma diminutivos (casiña) e -ón/-ona, aumentativos (casarón).

As palabras compostas únen dúas palabras nunha soa: garda + roupa = gardarroupa; abre + latas = abrelatas; para + augas = paraugas.

Todas as palabras que comparten o mesmo lexema forman unha familia léxica: mar, mariño, mariñeiro, marea, marisco.

Idea clave: Prefixo diante, sufixo detrás e dúas palabras xuntas: así nacen palabras novas.

Ejemplo resuelto: Construímos a partir de «pan»

  1. Paso 1 Lexema: pan.
  2. Paso 2 Con -eiro: panadeiro, a persoa que fai pan.
  3. Paso 3 Con -aría: panadaría, a tenda onde se vende.
  4. Paso 4 Con -iño: paniño, un pan pequeno.
  5. Paso 5 Con -ón: «panón» non se usa; non todos os sufixos encaixan con todas as palabras.

Resultado: Pan, panadeiro, panadaría e paniño forman unha familia léxica; antes de inventar unha palabra, comproba no dicionario que existe.

Resumen

  • O lexema leva o significado principal.
  • Os prefixos (des-, in-, re-, pre-) van diante.
  • Os sufixos (-eiro, -aría, -iño, -ón) van detrás.
  • As compostas xuntan dúas palabras.
  • A familia léxica comparte lexema.

Más ayudas para esta unidad

Para saber más

Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos

  • Diccionarios

    Dicionario da Real Academia Galega

    Real Academia Galega · Consulta gratuíta (ligazón)

  • Diccionarios

    Portal das Palabras

    Real Academia Galega · Enlace a recurso gratuito (condiciones de uso del sitio)

  • Para docentes y familias

    Portal educativo de la Xunta

    Xunta de Galicia · Enlace a recurso gratuito (condiciones de uso del sitio)

Esquema y resumen (A4) Proyectar en clase

Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE9. Reflexión sobre a lingua · CE5. Produción escrita · Referencia: RD 157/2022 · Revisado el 28/10/2026