Diccionarios
Reflexión sobre a lingua · 4.º de ESO
Gramática: a subordinación substantiva e de relativo
Sin empezar
0/10 ejercicios
Objetivo
Ao rematar saberás recoñecer as proposicións subordinadas substantivas e de relativo, identificar a súa función e usar correctamente os relativos e o infinitivo conxugado.
En pocas palabras (lectura fácil)
Para madres, padres y tutores (1 minuto)
Explicación
Na subordinación, unha proposición (a subordinada) depende doutra (a principal) e cumpre nela unha función sintáctica. En «Sei que chegarás tarde», a subordinada fai de complemento directo de «sei».
As subordinadas substantivas funcionan como un substantivo e poden substituírse por «iso». Desempeñan funcións como suxeito («Gústame que cantes»), complemento directo («Dixo que viría»), complemento de réxime («Confío en que o consigas») ou complemento do nome («A idea de que marches dóeme»). Introdúcenas que, se (interrogativa indirecta: «Pregunta se vés»), os interrogativos (quen, onde, cando, como) ou un infinitivo.
O galego ten unha forma moi propia: o infinitivo conxugado, que leva desinencias de persoa (cantar, cantares, cantar, cantarmos, cantardes, cantaren). Permite construír substantivas sen «que»: «É mellor saírdes cedo» equivale a «É mellor que saiades cedo».
As subordinadas de relativo (ou adxectivas) complementan un substantivo, o antecedente: «O libro que me emprestaches é xenial». Introdúcenas os relativos que, quen (só persoas e normalmente con preposición: «a rapaza con quen falei»), o cal / a cal / os cales / as cales, onde (lugar) e cuxo / cuxa / cuxos / cuxas (posesión, concorda co posuído: «a autora cuxa novela lemos»). Evita o «queísmo» posesivo: non «a autora que a súa novela», senón «a autora cuxa novela».
As de relativo poden ser especificativas (sen comas, restrinxen: «Os alumnos que viven lonxe colleron o autobús») ou explicativas (entre comas, engaden información: «Os alumnos, que viven lonxe, colleron o autobús»). Cando non teñen antecedente expreso («Quen madruga aproveita o día»), chámanse substantivadas.
Idea clave: Substantiva = equivale a «iso» e fai unha función nominal. De relativo = complementa un antecedente. Coma ou non coma cambia o significado.
Ejemplo resuelto: Analizamos «A profesora explicou que os textos que lemos eran orixinais»
- Paso 1 Busco verbos conxugados: «explicou», «lemos» e «eran». Hai tres.
- Paso 2 Principal: «A profesora explicou...».
- Paso 3 Que explicou? «que os textos que lemos eran orixinais» = iso. É substantiva de CD.
- Paso 4 Dentro dela, «que lemos» complementa a «os textos»: é de relativo especificativa (sen comas).
- Paso 5 O relativo «que» fai de CD de «lemos» (lemos os textos).
Resultado: Oración complexa: unha subordinada substantiva de CD que contén unha subordinada de relativo especificativa.
Resumen
- A subordinada depende da principal e fai nela unha función.
- Substantivas: suxeito, CD, complemento de réxime, CN...; nexos que, se, interrogativos ou infinitivo.
- O infinitivo conxugado (cantares, cantarmos, cantardes, cantaren) é propio do galego.
- De relativo: complementan un antecedente; relativos que, quen, o cal, onde, cuxo.
- Especificativas sen comas; explicativas entre comas; substantivadas sen antecedente.
Más ayudas para esta unidad
Para saber más
Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos
- Diccionarios
Portal das Palabras
- Para docentes y familias
Portal educativo de la Xunta
Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE9. Reflexión sobre a lingua · CE5. Produción escrita · CE3. Comprensión lectora · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 27/10/2026