Diccionarios
As linguas e os seus falantes · 4.º de ESO
Lingua e sociedade: diglosia, prexuízos e normalización
Sin empezar
0/10 ejercicios
Objetivo
Ao rematar saberás explicar conceptos sociolingüísticos como bilingüismo, diglosia e normalización, e recoñecer e rebater prexuízos lingüísticos.
En pocas palabras (lectura fácil)
Para madres, padres y tutores (1 minuto)
Explicación
A sociolingüística estuda a relación entre as linguas e a sociedade que as fala. En Galicia conviven dúas linguas, o galego e o castelán, que segundo o Estatuto de Autonomía (1981) son cooficiais; o galego, ademais, é a lingua propia de Galicia.
O bilingüismo é a capacidade dunha persoa ou dunha comunidade para usar dúas linguas. Pero cando as dúas linguas non teñen as mesmas funcións sociais e unha se reserva para os ámbitos de prestixio (administración, ensino, medios) mentres a outra queda para a casa e o informal, falamos de diglosia. Esta situación desigual xera un conflito lingüístico e pode levar á substitución da lingua máis débil.
Unha lingua minorizada non é necesariamente minoritaria: pode ter moitos falantes, pero ve reducidos os seus usos por razóns históricas e sociais. Isto foi o que lle pasou ao galego desde o final da Idade Media.
Os prexuízos lingüísticos son ideas sen fundamento científico que desprezan unha lingua ou os seus falantes: que «non serve para nada», que «é de aldea» ou que «é máis pobre» que outras. Desde a lingüística, todas as linguas teñen o mesmo valor e capacidade para expresar calquera realidade.
A normalización lingüística é o proceso para que unha lingua recupere o seu uso normal en todos os ámbitos. En Galicia impulsouna a Lei de normalización lingüística (1983). Non debe confundirse coa normativización, que é a fixación dunha norma común (ortografía, morfoloxía, léxico), da que se ocupa a Real Academia Galega.
Idea clave: Bilingüismo é saber dúas linguas; diglosia é que unha teña máis prestixio e funcións ca outra. A normalización busca que o galego se use con normalidade en todos os ámbitos.
Ejemplo resuelto: Analizamos unha situación: «Xiana fala galego cos avós, pero cambia ao castelán cando vai ao médico»
- Paso 1 Identifico as linguas: Xiana usa galego e castelán, así que é bilingüe.
- Paso 2 Observo os ámbitos e o contexto social: Xiana usa galego na familia e castelán co médico. Na súa comunidade, o galego queda relegado aos usos familiares, mentres o castelán predomina na administración e nos servizos sanitarios e recibe maior prestixio social.
- Paso 3 Pregúntome se as dúas linguas teñen as mesmas funcións sociais: non, hai un reparto desigual e sistemático, e o castelán ocupa os ámbitos socialmente máis prestixiados nesta comunidade.
- Paso 4 Este reparto social desigual corresponde a unha situación de diglosia; o cambio de lingua dunha soa persoa non abondaría para demostralo.
- Paso 5 Penso en que podería cambiala: atención sanitaria en galego, campañas que prestixien a lingua, actitude positiva de falantes e profesionais.
Resultado: Xiana é bilingüe. No contexto descrito, o seu comportamento reflicte unha situación de diglosia social, identificable polo reparto desigual e sistemático das funcións e do prestixio das linguas na súa comunidade.
Resumen
- Galego e castelán son cooficiais en Galicia; o galego é a lingua propia.
- O bilingüismo é saber usar dúas linguas; a diglosia é a desigualdade de funcións entre elas.
- Unha lingua minorizada perde usos aínda que teña moitos falantes.
- Os prexuízos lingüísticos carecen de base científica: todas as linguas valen o mesmo.
- Normalización é recuperar usos; normativización é fixar unha norma común.
Más ayudas para esta unidad
Para saber más
Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos
- Diccionarios
Portal das Palabras
- Para docentes y familias
Portal educativo de la Xunta
Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE1. Diversidade lingüística · CE2. Actitudes lingüísticas · CE3. Comprensión lectora · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 28/10/2026