Lecturas y textos
Educación literaria · 4.º de ESO
Literatura: a literatura galega desde 1975 ata hoxe
Sin empezar
0/10 ejercicios
Objetivo
Ao rematar saberás explicar como cambia a literatura galega desde 1975, recoñecer as súas principais tendencias e relacionar autores e obras actuais.
En pocas palabras (lectura fácil)
Para madres, padres y tutores (1 minuto)
Explicación
Coa fin da ditadura (1975), a Constitución (1978), o Estatuto de Autonomía (1981) e a Lei de normalización lingüística (1983), o galego entra no ensino, na administración e nos medios (a Televisión de Galicia comeza a emitir en 1985). Nacen novas editoriais, como Edicións Xerais (1979), e o mercado do libro en galego medra.
A narrativa vive unha grande expansión e diversifícase: novela histórica, policíaca, psicolóxica, fantástica, xuvenil... Algúns títulos importantes son Ilustrísima (1980), de Carlos Casares; Xa vai o griffón no vento (1984), de Alfredo Conde; Polaroid (1986), de Suso de Toro; e Que me queres, amor? (1995) e O lapis do carpinteiro (1998), de Manuel Rivas, autor moi traducido a outras linguas.
Xorde tamén unha forte literatura infantil e xuvenil, con autores como Agustín Fernández Paz (Cartas de inverno, 1995), e desenvólvese a novela negra, como Ollos de auga (2006), de Domingo Villar. Ademais, as escritoras gañan visibilidade: Teresa Moure publica Herba moura (2005), unha novela que reflexiona sobre a historia das mulleres no pensamento.
Na poesía, nos anos oitenta destaca o coidado da forma e a tradición culta (a chamada xeración dos 80); nos noventa, a poesía de muller e a experimentación cobran gran forza, con autoras como Chus Pato (m-Talá, 2000) ou Olga Novo (A teta sobre o sol, 1996). Moitos poetas actuais combinan o libro co recitado, a música e a performance.
No teatro, a creación do Centro Dramático Galego (1984) dá estabilidade á escena profesional. Hoxe a literatura galega convive con novos formatos (álbum ilustrado, cómic, audiolibros, redes) e afronta o reto de gañar lectores nunha sociedade cada vez máis dixital.
Idea clave: Desde 1975 o galego entra nas institucións e a literatura normalízase: medra o mercado, diversifícanse os xéneros e gañan voz as escritoras e a literatura xuvenil.
Ejemplo resuelto: Situamos unha obra na literatura actual
- Paso 1 Obra: O lapis do carpinteiro (1998), de Manuel Rivas.
- Paso 2 Época: democracia, cun mercado editorial en galego consolidado.
- Paso 3 Xénero: narrativa (novela).
- Paso 4 Tema: a memoria da Guerra Civil e da represión, contada desde o presente.
- Paso 5 Relación coa etapa: a narrativa actual recupera a memoria histórica e chega a lectores doutras linguas.
Resultado: O lapis do carpinteiro é unha novela da narrativa galega actual que recupera a memoria da guerra e se difundiu en moitas linguas.
Resumen
- Desde 1975, o galego entra no ensino, na administración e nos medios.
- Novas editoriais (Xerais, 1979) e expansión do mercado do libro.
- Narrativa diversa: Casares, Conde, Suso de Toro, Rivas, Fernández Paz, Villar, Moure.
- Poesía: xeración dos 80 e forte poesía de muller nos 90 (Chus Pato, Olga Novo).
- Teatro: Centro Dramático Galego (1984); novos formatos e retos dixitais.
Más ayudas para esta unidad
Para saber más
Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos
- Diccionarios
Dicionario da Real Academia Galega
- Diccionarios
Portal das Palabras
- Para docentes y familias
Portal educativo de la Xunta
Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE8. Educación literaria · CE4. Patrimonio cultural · CE3. Comprensión lectora · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 27/10/2026