Saltar al contenido
Mi panel Acceder

Educación literaria · 4.º de ESO

Literatura: as Irmandades da Fala e o Grupo Nós

Sin empezar
0/10 ejercicios

Objetivo

Ao rematar saberás explicar que foron as Irmandades da Fala e o Grupo Nós, que pretendían e cales son os seus autores e obras principais.

En pocas palabras (lectura fácil)

Para madres, padres y tutores (1 minuto)

Explicación

En 1916 nace na Coruña a primeira Irmandade da Fala, por iniciativa de Antón Villar Ponte. As Irmandades querían dignificar o galego e usalo en todos os ámbitos, non só na poesía: política, xornalismo, teatro, ensaio. O seu voceiro foi o xornal A Nosa Terra, escrito integramente en galego.

Arredor das Irmandades xorde unha xeración de intelectuais coñecida como Grupo Nós, polo nome da revista Nós, fundada en Ourense en 1920 e dirixida por Vicente Risco. Os seus membros principais foron Vicente Risco, Ramón Otero Pedrayo, Florentino López Cuevillas e Alfonso Daniel Rodríguez Castelao.

O seu gran obxectivo era universalizar a cultura galega: conectar Galicia con Europa e, ao mesmo tempo, estudar a fondo a propia terra. Por iso cultivaron a prosa (novela, conto e sobre todo ensaio) e investigaron a historia, a etnografía e a xeografía de Galicia; en 1923 creouse o Seminario de Estudos Galegos.

Algunhas obras clave son: O porco de pé (1928), de Risco, novela satírica sobre un home ambicioso e sen escrúpulos; Arredor de si (1930), de Otero Pedrayo, a historia dun intelectual que descobre a súa identidade galega; e, de Castelao, os relatos de Cousas (1926) e Retrincos (1934), a novela Os dous de sempre (1934) e o ensaio político Sempre en Galiza (1944).

A Guerra Civil (1936) cortou bruscamente este labor: moitos autores foron represaliados ou tiveron que marchar ao exilio, como Castelao, que escribiu boa parte da súa obra fóra de Galicia.

Idea clave: As Irmandades (1916) levaron o galego a todos os ámbitos; o Grupo Nós (revista de 1920) quixo universalizar a cultura galega a través da prosa e do ensaio.

Ejemplo resuelto: Recoñecemos o espírito de Nós nunha frase orixinal

  1. Paso 1 Leo: «Para entender Galicia hai que ler a Europa; para que Europa nos entenda, hai que escribir Galicia en galego».
  2. Paso 2 Identifico a idea central: relación entre o propio (Galicia) e o universal (Europa).
  3. Paso 3 Relaciono co obxectivo do grupo: universalizar a cultura galega.
  4. Paso 4 Penso no xénero máis axeitado para desenvolver esta idea: o ensaio.
  5. Paso 5 Asocio un autor: Otero Pedrayo, cuxo protagonista en Arredor de si percorre ese camiño de volta á identidade.

Resultado: A frase resume o programa de Nós: mirar a Europa sen deixar de estudar e escribir Galicia en galego.

Resumen

  • As Irmandades da Fala nacen en 1916 na Coruña; o seu voceiro é A Nosa Terra.
  • Querían usar o galego en todos os ámbitos, máis alá da poesía.
  • O Grupo Nós toma o nome da revista fundada en Ourense en 1920 e dirixida por Risco.
  • Membros: Risco, Otero Pedrayo, Cuevillas e Castelao.
  • Obxectivo: universalizar a cultura galega; cultivan a prosa e o ensaio.

Más ayudas para esta unidad

Para saber más

Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos

  • Lecturas y textos

    Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes

    Fundación Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes · Enlace (cada obra indica sus condiciones)

  • Diccionarios

    Dicionario da Real Academia Galega

    Real Academia Galega · Consulta gratuíta (ligazón)

  • Diccionarios

    Portal das Palabras

    Real Academia Galega · Enlace a recurso gratuito (condiciones de uso del sitio)

  • Para docentes y familias

    Portal educativo de la Xunta

    Xunta de Galicia · Enlace a recurso gratuito (condiciones de uso del sitio)

Esquema y resumen (A4) Proyectar en clase

Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE8. Educación literaria · CE4. Patrimonio cultural · CE3. Comprensión lectora · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 27/10/2026