Diccionarios
Reflexión sobre a lingua · 3.º de ESO
Gramática: a oración composta. Coordinación e xustaposición
Sin empezar
0/10 ejercicios
Objetivo
Ao rematar saberás distinguir a oración simple da composta e recoñecer os tipos de coordinación e a xustaposición.
En pocas palabras (lectura fácil)
Para madres, padres y tutores (1 minuto)
Explicación
Unha oración simple ten un só predicado («Iago le no tren»). Unha oración composta contén dous ou máis predicados, organizados en proposicións: «Iago le no tren e Noa escoita música». As proposicións poden ter verbos en forma persoal ou non persoal: en «Ao chegar á casa, chamoume», «Ao chegar á casa» é unha proposición subordinada de infinitivo. Non abonda con contar formas verbais: os tempos compostos e as perífrases verbais constitúen un único núcleo verbal.
As proposicións poden unirse de tres maneiras. Na coordinación, as dúas están ao mesmo nivel e únense cun nexo. Na xustaposición, tamén están ao mesmo nivel, pero sen nexo: só cunha coma, un punto e coma ou dous puntos («Chegou tarde; perdera o autobús»). Na subordinación, que estudarás en 4.º, unha depende da outra.
Os tipos de coordinación son: copulativas (suman ideas: e, nin), disxuntivas (presentan alternativas: ou, ou... ou), adversativas (opoñen ideas: pero, mais, senón), distributivas (alternan accións: ben... ben, xa... xa, ora... ora) e explicativas (aclaran a primeira: é dicir, isto é, ou sexa).
Coidado coas adversativas: pero e mais restrinxen a primeira idea («Estudou, pero suspendeu»), mentres que senón a substitúe e vai despois dunha negación («Non chegou o luns, senón o martes»). En galego mais (sen til) é conxunción adversativa, e máis (con til) é un cuantificador («Quero máis pan»).
Outra particularidade do galego: a conxunción e non cambia diante de palabra que empece por i- («fíos e illas»), e ou tampouco cambia diante de o- («sete ou oito»).
Idea clave: Composta = dous ou máis predicados, con verbos en forma persoal ou non persoal. Coordinadas: ao mesmo nivel, con nexo. Xustapostas: ao mesmo nivel, sen nexo, só con puntuación.
Ejemplo resuelto: Analizamos «Non quería saír, pero os amigos insistiron moito»
- Paso 1 Identifico os predicados das dúas partes unidas por «pero»: «Non quería saír» e «os amigos insistiron moito». Non me limito a contar verbos conxugados.
- Paso 2 Delimito as proposicións coordinadas: «Non quería saír» / «os amigos insistiron moito».
- Paso 3 Comprobo se unha depende da outra: non, as dúas teñen sentido por si soas.
- Paso 4 Busco o nexo: «pero».
- Paso 5 «Pero» opón as dúas ideas e restrinxe a primeira.
Resultado: É unha oración composta coordinada adversativa (nexo «pero»).
Resumen
- A oración composta contén dous ou máis predicados; os seus verbos poden estar en forma persoal ou non persoal.
- Coordinación: proposicións ao mesmo nivel unidas por nexo.
- Xustaposición: proposicións ao mesmo nivel sen nexo, unidas por puntuación.
- Tipos: copulativas, disxuntivas, adversativas, distributivas e explicativas.
- Mais (sen til) = pero; máis (con til) = cuantificador. A conxunción «e» non cambia diante de «i-».
Más ayudas para esta unidad
Para saber más
Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos
- Diccionarios
Portal das Palabras
- Para docentes y familias
Portal educativo de la Xunta
Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE9. Reflexión sobre a lingua · CE5. Produción escrita · CE3. Comprensión lectora · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 28/10/2026