Saltar al contenido
Mi panel Acceder

Educación literaria · 2.º de ESO

Literatura: o Rexurdimento

Sin empezar
0/10 ejercicios

Objetivo

Ao rematar saberás explicar que foi o Rexurdimento e recoñecer as achegas de Rosalía de Castro, Eduardo Pondal e Manuel Curros Enríquez.

En pocas palabras (lectura fácil)

Para madres, padres y tutores (1 minuto)

Explicación

Despois dos Séculos Escuros (séculos XVI-XVIII), nos que o galego case desapareceu da escrita, chega no século XIX o Rexurdimento: un movemento cultural e literario que recupera o galego como lingua de creación e reivindica a identidade de Galicia.

Houbo uns precursores: Xoán Manuel Pintos publicou en 1853 *A gaita gallega*, e en 1861 celebráronse na Coruña os Xogos Florais, un certame poético que deu orixe ao *Álbum de la Caridad* (1862), cunha importante presenza de poemas en galego.

O punto de partida do Rexurdimento pleno é a publicación de Cantares gallegos de Rosalía de Castro (Santiago de Compostela, 1837 – Padrón, 1885) o 17 de maio de 1863. Por iso, desde 1963 celébrase ese día o Día das Letras Galegas. En 1880 publicou Follas novas, un libro máis intimista. A súa obra trata a saudade, a dor da emigración, a situación das mulleres e a defensa de Galicia.

Eduardo Pondal (Ponteceso, 1835 – A Coruña, 1917) publicou Queixumes dos pinos (1886). É o «bardo» da patria: exalta un pasado heroico e celta e a paisaxe da Costa da Morte. Un dos seus poemas, «Os pinos», co tempo converteuse na letra do himno galego, con música de Pascual Veiga; o himno estreouse na Habana en 1907.

Manuel Curros Enríquez (Celanova, 1851 – A Habana, 1908) cultivou unha poesía cívica e social: denunciou as inxustizas, o caciquismo e o poder da igrexa da súa época. As súas obras principais son Aires da miña terra (1880) e O divino sainete (1888).

Idea clave: O Rexurdimento (século XIX) devolveu o galego á literatura; comeza con Cantares gallegos (17 de maio de 1863) e ten tres grandes figuras: Rosalía, Pondal e Curros.

Ejemplo resuelto: A que autor corresponde un poema que denuncia os abusos dun cacique?

  1. Paso 1 Identifico o tema: denuncia social e política.
  2. Paso 2 Lembro o perfil de cada autor: Rosalía (intimismo, emigración, saudade), Pondal (pasado heroico, celtismo), Curros (poesía cívica e de denuncia).
  3. Paso 3 O tema encaixa co perfil cívico e combativo.

Resultado: Encaixa con Manuel Curros Enríquez, autor de Aires da miña terra.

Resumen

  • O Rexurdimento é a recuperación literaria do galego no século XIX.
  • Precursores: A gaita gallega (1853) e os Xogos Florais da Coruña (1861).
  • Rosalía de Castro: Cantares gallegos (1863) e Follas novas (1880).
  • Eduardo Pondal: Queixumes dos pinos (1886) e a letra do himno.
  • Curros Enríquez: Aires da miña terra (1880) e O divino sainete (1888).

Más ayudas para esta unidad

Para saber más

Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos

  • Lecturas y textos

    Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes

    Fundación Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes · Enlace (cada obra indica sus condiciones)

  • Diccionarios

    Dicionario da Real Academia Galega

    Real Academia Galega · Consulta gratuíta (ligazón)

  • Diccionarios

    Portal das Palabras

    Real Academia Galega · Enlace a recurso gratuito (condiciones de uso del sitio)

  • Para docentes y familias

    Portal educativo de la Xunta

    Xunta de Galicia · Enlace a recurso gratuito (condiciones de uso del sitio)

Esquema y resumen (A4) Proyectar en clase

Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE8. Educación literaria · CE3. Comprensión lectora · CE5. Produción escrita · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 27/10/2026