Saltar al contenido
Mi panel Acceder

Educación literaria · 2.º de ESO

Literatura: o xénero lírico e a métrica

Sin empezar
0/10 ejercicios

Objetivo

Ao rematar saberás recoñecer un poema lírico, medir os seus versos, identificar a rima e algúns recursos estilísticos.

En pocas palabras (lectura fácil)

Para madres, padres y tutores (1 minuto)

Explicación

A lírica é o xénero literario no que unha voz, o eu lírico, expresa sentimentos, emocións e impresións. Non debemos confundir esa voz coa persoa real que escribe: o eu lírico é unha creación do poema.

Os poemas organízanse en versos (cada liña) e estrofas (grupos de versos). Para medir un verso contamos as súas sílabas métricas, tendo en conta a sinalefa: cando unha palabra remata en vogal e a seguinte comeza por vogal (ou por h muda, que non se pronuncia), ambas se unen nunha soa sílaba (*can-ta_o-mer-lo*).

A última palabra do verso modifica a conta: se é aguda sumamos unha sílaba; se é grave (chá) deixamos a conta igual; e se é esdrúxula restamos unha. Os versos de ata oito sílabas son de arte menor e os de nove ou máis, de arte maior.

A rima é a repetición de sons ao final dos versos desde a última vogal tónica. É consoante se se repiten vogais e consoantes (*camiño / meniño*) e asonante se só se repiten as vogais (*casa / chama*: a-a). Representámola con letras: minúsculas para arte menor e maiúsculas para arte maior.

A poesía usa recursos estilísticos para embelecer e intensificar: a comparación (*os teus ollos, como o mar*), a metáfora (*os teus ollos son mar*), a personificación (*o vento chora*), a anáfora (repetir palabras ao comezo de varios versos) e a hipérbole (exaxeración).

Idea clave: Mide o verso contando sílabas con sinalefa e axusta polo final (aguda +1, esdrúxula −1); despois busca a rima e os recursos.

Ejemplo resuelto: Medimos o verso «Durme a vila baixo o mar»

  1. Paso 1 Separo en sílabas fonéticas: Dur-me-a-vi-la-bai-xo-o-mar.
  2. Paso 2 Aplico as sinalefas: «me_a» e «xo_o» cóntanse como unha sílaba cada unha.
  3. Paso 3 Conto: Dur(1) me_a(2) vi(3) la(4) bai(5) xo_o(6) mar(7).
  4. Paso 4 A última palabra, «mar», é aguda: sumo unha sílaba.
  5. Paso 5 Resultado: 7 + 1 = 8 sílabas.

Resultado: É un verso octosílabo, de arte menor.

Resumen

  • A lírica expresa os sentimentos dun eu lírico.
  • Os poemas organízanse en versos e estrofas.
  • Para medir aplicamos a sinalefa e axustamos polo final: aguda +1, grave igual, esdrúxula −1.
  • A rima pode ser consoante (vogais e consoantes) ou asonante (só vogais).
  • Recursos frecuentes: comparación, metáfora, personificación, anáfora e hipérbole.

Más ayudas para esta unidad

Para saber más

Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos

  • Lecturas y textos

    Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes

    Fundación Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes · Enlace (cada obra indica sus condiciones)

  • Diccionarios

    Dicionario da Real Academia Galega

    Real Academia Galega · Consulta gratuíta (ligazón)

  • Diccionarios

    Portal das Palabras

    Real Academia Galega · Enlace a recurso gratuito (condiciones de uso del sitio)

  • Para docentes y familias

    Portal educativo de la Xunta

    Xunta de Galicia · Enlace a recurso gratuito (condiciones de uso del sitio)

Esquema y resumen (A4) Proyectar en clase

Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE8. Educación literaria · CE3. Comprensión lectora · CE5. Produción escrita · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 27/10/2026