Gramatika · 2.º de ESO
Aditza: NOR-NORI-NORK (orainaldia)
Objetivo
Amaitzean jakingo duzu NOR-NORI-NORK aditz laguntzailearen orainaldiko formak erabiltzen, objektu singular eta pluralarekin.
En pocas palabras (lectura fácil)
Para madres, padres y tutores (1 minuto)
Explicación
Aditz batzuek hiru osagai dituzte: zer ematen den (NOR), nori ematen zaion (NORI, datiboa: -ri / -ari / -ei) eta nork ematen duen (NORK, ergatiboa). Adibidez: «Nik (nork) amari (nori) lore bat (zer) eman diot». Mota honetakoak dira eman, esan, ekarri, bidali, erakutsi, galdetu, oparitu...
Laguntzailea di- hizkiarekin hasten da, eta bi pertsona adierazten ditu: hartzailea (nori) eta egilea (nork). Objektua singularra denean, «hari» hartzailearekin: nik diot, zuk diozu, hark dio, guk diogu, zuek diozue, haiek diote.
Hartzailea aldatzen bada, forma ere aldatzen da: niri → dit (hark), zuri → dizu, guri → digu, zuei → dizue, haiei → die. Beste adibide batzuk: «Nik zuri dizut», «Nik haiei diet», «Zuk niri didazu», «Haiek guri digute».
Objektua plurala bada, -zki- sartzen da: diot → dizkiot, dio → dizkio, dit → dizkit, diete → dizkiete. Adibidez: «Nik amari loreak eman dizkiot».
Urratsak: (1) aurkitu nork, nori eta zer; (2) erabaki objektua singularra ala plurala den; (3) jarri hartzailearen marka (-o-, -t, -zu, -gu, -e...) eta, amaieran, egilearena (-t, -zu, -gu, -te...).
Idea clave: Nork + nori + zer → di- + (zki) + nori + nork: nik hari → diot; nik hari asko → dizkiot.
Ejemplo resuelto: Nola osatzen dugu: «Ikasleek irakasleari ariketak eman ___»?
- Paso 1 Nork? Ikasleek → haiek (egilea plurala).
- Paso 2 Nori? Irakasleari → hari (hartzailea singularra).
- Paso 3 Zer? Ariketak → objektu plurala: -zki- behar da.
- Paso 4 Hari + haiek, objektu singularrarekin: diote.
- Paso 5 Objektu pluralarekin: dizkiote.
Resultado: Ikasleek irakasleari ariketak eman dizkiote.
Resumen
- NOR-NORI-NORK aditzek egilea, hartzailea eta objektua dituzte.
- Hartzailea datiboan doa: -ri, -ari, -ei.
- «Hari» hartzailearekin: diot, diozu, dio, diogu, diozue, diote.
- Beste hartzaile batzuk: dit (niri), dizu (zuri), digu (guri), die (haiei).
- Objektu plurala: -zki- (dizkiot, dizkio, dizkit, dizkiete).
Más ayudas para esta unidad
Para saber más
Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos
- Diccionarios
- Diccionarios
Elhuyar Hiztegiak
Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE9. Hizkuntzaren gaineko hausnarketa · CE5. Idazmena · CE2. Entzumena · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 27/10/2026