Gramatika · 2.º de ESO
Aditzaren lehenaldia: NOR eta NOR-NORK
Objetivo
Amaitzean jakingo duzu izan eta ukan laguntzaileen lehenaldiko formak erabiltzen, iraganean gertatutakoa kontatzeko.
En pocas palabras (lectura fácil)
Para madres, padres y tutores (1 minuto)
Explicación
Lehenaldia iraganean gertatu eta amaitutako ekintzak eta iraganeko egoerak kontatzeko erabiltzen dugu: «Atzo zinemara joan nintzen», «Iaz liburu bat idatzi zuen», «Atzo etxean nintzen». Denbora-adierazle ohikoak: atzo, iaz, joan den astean, duela bi urte.
NOR aditzak (izan) lehenaldian: ni nintzen, zu zinen, hura zen, gu ginen, zuek zineten, haiek ziren. Adibidez: «Gu goiz iritsi ginen».
NOR-NORK aditzak (ukan) lehenaldian, objektua singularra denean: nik nuen, zuk zenuen, hark zuen, guk genuen, zuek zenuten, haiek zuten. Adibidez: «Hark ogia erosi zuen».
Objektua plurala bada: nik nituen, zuk zenituen, hark zituen, guk genituen, zuek zenituzten, haiek zituzten. Adibidez: «Guk sagarrak jan genituen».
Kontuz orainaldiarekin ez nahasteko: gaur edo aurten gertatutakoa kontatzeko, naiz eta dut erabiltzen ditugu («Gaur etorri naiz», «Gaur ikusi dut»); atzo edo iaz gertatutakoa kontatzeko, berriz, nintzen eta nuen («Atzo etorri nintzen», «Atzo ikusi nuen»).
Idea clave: Atzo, iaz, duela urte bat... → lehenaldia: nintzen, zen, ziren / nuen, zuen, zuten.
Ejemplo resuelto: Nola osatzen dugu: «Iaz ikasleek antzezlan bat prestatu ___»?
- Paso 1 Denbora-adierazlea «iaz» da: beraz, lehenaldia behar dugu.
- Paso 2 Aditz nagusia «prestatu» da. «Nork?» galdera egin daiteke: NOR-NORK (ukan).
- Paso 3 Egilea «ikasleek» da: plurala (haiek).
- Paso 4 Objektua «antzezlan bat» da: singularra.
- Paso 5 Haiek + objektu singularra + lehenaldia = zuten.
Resultado: Iaz ikasleek antzezlan bat prestatu zuten.
Resumen
- Lehenaldia iraganeko gertaerak eta egoerak kontatzeko da: atzo, iaz, duela urte bat...
- NOR (izan): nintzen, zinen, zen, ginen, zineten, ziren.
- NOR-NORK (ukan), objektu singularra: nuen, zenuen, zuen, genuen, zenuten, zuten.
- NOR-NORK (ukan), objektu plurala: nituen, zenituen, zituen, genituen, zenituzten, zituzten.
- Gaur → naiz, dut; atzo → nintzen, nuen.
Más ayudas para esta unidad
Para saber más
Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos
- Diccionarios
- Diccionarios
Elhuyar Hiztegiak
Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE9. Hizkuntzaren gaineko hausnarketa · CE5. Idazmena · CE2. Entzumena · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 28/10/2026