Diccionarios
Lexikoa · 2.º de ESO
Hitzen eraketa: eratorpena eta elkarketa
Sin empezar
0/10 ejercicios
Objetivo
Amaitzean jakingo duzu hitz eratorriak eta elkartuak bereizten, eta atzizki eta aurrizki ohikoenen esanahia erabiltzen hitz berriak ulertzeko.
En pocas palabras (lectura fácil)
Para madres, padres y tutores (1 minuto)
Explicación
Euskarak hitz berriak sortzeko bi bide nagusi ditu: eratorpena (hitz bati atzizki edo aurrizki bat gehitzea) eta elkarketa (bi hitz edo gehiago elkartzea).
Atzizki ohikoak: -tegi (lekua: liburutegi, lantegi), -dun (zerbait duena: bizardun, dirudun), -garri (zerbait eragiten duena: beldurgarri, harrigarri), -tasun (kontzeptu abstraktua: edertasun, zoriontasun), -keria (zentzu txarra: txorakeria, zikinkeria), -ari / -lari (lanbidea edo jarduera: kirolari, abeslari), -tzaile / -le (egilea: antolatzaile, irakasle), -zale (zalea: irakurzale).
Aurrizki ohikoak: ez- (ukapena: ezezagun, ezjakin) eta des- (aurkakoa: desberdin, desegin).
Elkarketan, bi hitzek esanahi berri bat sortzen dute: itsasontzi (itsaso + ontzi), sagardo (sagar + ardo), egunsenti (egun + senti), ur-jauzi (ur + jauzi). Batzuk bat eginda idazten dira; beste batzuk, marratxoarekin.
Atzizkiak ezagutzeak hitz ezezagunak asmatzen laguntzen digu: «-tegi» ikusten badugu, leku bat dela badakigu; «-garri», zerbait eragiten duena.
Idea clave: Eratorria = hitza + atzizkia/aurrizkia (liburutegi, ezezagun). Elkartua = hitza + hitza (itsasontzi, sagardo).
Ejemplo resuelto: Nola aztertzen dugu «antolatzaileak» hitza?
- Paso 1 Oinarria bilatu: «antolatu» aditza.
- Paso 2 Atzizkia identifikatu: «-tzaile» (egilea).
- Paso 3 Esanahia atera: antolatzen duen pertsona.
- Paso 4 Amaierako -ak: plurala (pertsona bat baino gehiago).
Resultado: «Antolatzaileak» = zerbait antolatzen duten pertsonak; hitz eratorria da.
Resumen
- Eratorpena: hitza + atzizkia edo aurrizkia.
- Atzizkiak: -tegi (lekua), -dun (duena), -garri (eragiten duena), -tasun (abstraktua), -keria (txarra), -ari/-lari (jarduera), -tzaile/-le (egilea), -zale (zalea).
- Aurrizkiak: ez- (ukapena), des- (aurkakoa).
- Elkarketa: hitza + hitza (itsasontzi, sagardo, ur-jauzi).
- Atzizkiek hitz ezezagunen esanahia asmatzen laguntzen dute.
Más ayudas para esta unidad
Para saber más
Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos
- Diccionarios
Elhuyar Hiztegiak
Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE9. Hizkuntzaren gaineko hausnarketa · CE3. Irakurmena · CE5. Idazmena · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 27/10/2026