Morfoloxía: o xénero e o número de substantivos e adxectivos

Os substantivos e os adxectivos teñen xénero (masculino ou feminino) e número (singular ou plural). O adxectivo concorda co substantivo: *a casa vella*, *os camiños estreitos*.

Para formar o feminino adoitamos cambiar -o por -a (*neno → nena*) ou engadir -a (*profesor → profesora*, *francés → francesa*). Hai casos especiais: as palabras en -án fan -á (*irmán → irmá*, *aldeán → aldeá*) e algunhas -ana (*folgazán → folgazana*); as rematadas en -ón fan -oa (*león → leoa*, *campión → campioa*) ou -ona (*lambón → lambona*). Outras teñen palabras distintas (*home / muller*, *boi / vaca*).

Ollo co xénero: algunhas palabras teñen en galego un xénero diferente ao castelán. Son masculinas *o leite, o mel, o sal, o nariz, o sangue, o cume, o costume*; e son femininas *a dor, a calor, a cor, a orixe, a ponte, a árbore, a suor*.

Para formar o plural: se a palabra remata en vogal, ditongo ou -n, engádese -s (*casa → casas*, *rei → reis*, *can → cans*, *camión → camións*). Se remata en -r, -z ou en -s de palabra aguda, engádese -es (*flor → flores*, *luz → luces*, *país → países*). As palabras graves en -s non cambian (*o lapis → os lapis*).

As palabras en -l seguen tres regras: se son agudas de varias sílabas, cambian -l por -is (*animal → animais*, *papel → papeis*, *azul → azuis*); se son monosílabas, engaden -es (*sol → soles*, *mel → meles*); e se son graves, engaden -es (*fácil → fáciles*, *túnel → túneles*).