Saltar al contenido
Mi panel Acceder

Reflexión sobre a lingua · 1.º de ESO

Gramática: a colocación do pronome átono

Sin empezar
0/10 ejercicios

Objetivo

Ao rematar saberás colocar correctamente os pronomes átonos antes ou despois do verbo e usar as súas formas segundo a terminación verbal.

En pocas palabras (lectura fácil)

Para madres, padres y tutores (1 minuto)

Explicación

Os pronomes átonos (me, te, che, o, a, lle, nos, vos, os, as, lles, se) apóianse sempre nun verbo e non teñen acento propio. En galego a súa posición non é libre: segue regras claras e é un dos trazos máis característicos da nosa lingua.

A regra xeral é a énclise: nas oracións enunciativas afirmativas independentes, o pronome vai despois do verbo e escríbese unido a el: *Vímolo no cine*, *Chamoume a miña prima*, *Gústame o teatro*. Por iso, en galego unha oración nunca comeza por pronome átono.

Hai próclise (o pronome vai antes do verbo) cando aparece un elemento que o atrae: unha negación (*Non o sei*, *Nunca me escribe*); unha interrogativa ou exclamativa introducida por partícula (*Que che dixo?*, *Canto te quero!*); certos adverbios como xa, aínda, tamén, só, sempre ou ben (*Xa o sabía*); un suxeito indefinido como alguén, ninguén, todos ou algo (*Alguén me chamou*); e as oracións subordinadas (*Quero que me esperes*).

Cando os pronomes o, a, os, as van despois do verbo, poden cambiar de forma. Se o verbo remata en -r ou -s, esa consoante cae e o pronome toma a forma lo, la, los, las: comprar + o → *compralo*; collemos + a → *collémola*. Se o verbo remata en ditongo, toma a forma no, na, nos, nas: comeu + o → *comeuno*; levou + a → *levouna*.

Ollo coas interferencias do castelán: non digas *Me gusta*, senón *Gústame*. E lembra que te é complemento directo (*Vinte onte*), mentres que che é complemento indirecto (*Díxenche a verdade*): *Te dixen* é incorrecto.

Idea clave: Por regra xeral o pronome átono vai despois do verbo (Gústame); vai diante se hai negación, interrogación ou exclamación, certos adverbios, suxeito indefinido ou subordinación.

Ejemplo resuelto: Onde vai o pronome en «(o) Atopamos na biblioteca»?

  1. Paso 1 Localizo o verbo: «atopamos».
  2. Paso 2 Busco atractores antes do verbo (non, que, xa, alguén...): non hai ningún.
  3. Paso 3 É unha enunciativa afirmativa independente, así que aplico a énclise.
  4. Paso 4 O verbo remata en -s: a consoante cae e o pronome toma a forma «lo».
  5. Paso 5 Uno as formas e acentúo a esdrúxula: atopámolo.
  6. Paso 6 Comparo coa negativa: «Non o atopamos», con próclise e forma «o».

Resultado: «Atopámolo na biblioteca», pero «Non o atopamos na biblioteca».

Resumen

  • A regra xeral é a énclise: o pronome vai despois do verbo e unido a el.
  • Ningunha oración pode comezar por pronome átono.
  • Hai próclise con negación, interrogativas e exclamativas, certos adverbios, suxeitos indefinidos e subordinadas.
  • Despois de -r ou -s, o/a/os/as pasan a lo/la/los/las; despois de ditongo, a no/na/nos/nas.
  • Te é complemento directo e che é complemento indirecto.

Más ayudas para esta unidad

Para saber más

Recursos seleccionados de fuentes fiables para explorar este tema. Ver todos

  • Diccionarios

    Dicionario da Real Academia Galega

    Real Academia Galega · Consulta gratuíta (ligazón)

  • Diccionarios

    Portal das Palabras

    Real Academia Galega · Enlace a recurso gratuito (condiciones de uso del sitio)

  • Para docentes y familias

    Portal educativo de la Xunta

    Xunta de Galicia · Enlace a recurso gratuito (condiciones de uso del sitio)

Esquema y resumen (A4) Proyectar en clase

Estado curricular: Currículo general LOMLOE · Competencias: CE9. Reflexión sobre a lingua · CE5. Produción escrita · CE7. Uso normativo da lingua · Referencia: RD 217/2022 · Revisado el 28/10/2026